خطايى ، على اكبر
77
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
ده ذراع باشد و بلندى او شش ذراع و درون آن تخت [ مجوف است ] . فصل در بيان سراى خاقان چين سراى خاقان چين [ هفت ] حصارست و در روى « 1 » همديگر كشيدهاند و از همديگر محكمتر ، و در توى هر طبقهاى باغهاست و بوستانهاست و بتخانههاست و نگارخانههاست و ديوانخانههاست « 2 » ، و ساكنان آن جايها خادمان و دختر خانههااند كه طبقه طبقه ترقى مىكنند . جملهء دختران [ آن ] سراى دوازده هزار و جملهء خادمان سراى هفت هزار ؛ و از آن جمله كه به خدمت درمىآيند و به صحبت او مىرسند سه هزار خادم و سه هزار دخترست كه هرروز به نوبت از براى خدمت خاقان چين گروهى از دختران و گروهى از خادمان درمىآيند . و بعضى از آن كهنه دختران كه پدران خاقان را خدمت كردهاند و قانون مىدانند و در درون سراى مملكت ضبط كردهاند از براى دختر چيدن به ممالك مىفرستند و از آن دختران كه ايشان بپسندند هريك را در محفه « 3 » جداگانه نشانده با تجمل تمام محفهها « 3 » را برداشته شهر به شهر و منزل به منزل گروه گروه مىبرند و با حشمت هرچه تمامتر خيل خيل در سراى درمىآرند و پيش مادر پادشاه يكان يكان عرض آن پرى پيكران حورىنژاد « 4 » مىكنند و آنها را كه پسند [ د ] در طبقات مىگذارند « 5 » و از آنجا ترقى مىدهند و آنها را [ كه ] نپسندد و آنان كه در سراى پير شده باشند جملهء ايشان را با خلعتها و بخششها بر نهجى كه آمدهاند به جاى خويش واپس فرستند . فرد هرروز به منزلى و هر شب جائى * چون زورق اشكسته به هر دريائى
--> ( 1 ) - سها : دور ( 2 ) - سها : باغها و بستانها و بتخانهها و نگارخانهها و ديوانخانههاست ( 3 ) - سها : محافه ( 4 ) - ق : نه زاد ( 5 ) - سها : مىگزارند .